Przysadka

Wiadomości ogólne o budowie i funkcjach  przysadki

Przysadka jest częścią mózgu i narządem wydzielania wewnętrznego leżącym na kostnej podstawie mózgu w tzw. siodle tureckim wytworzonym przez jedną z kości czaszki - kość klinową. Ma wymiary ok. 12 mm x 10 mm x 6 mm, czyli jest wielkości małej wiśni. Kości otaczające przysadkę chronią ją przed urazami, a ona sama jest połączona z inną strukturą mózgu - podwzgórzem poprzez szypułę, którą spływają z podwzgórza hormony przez nie produkowane tzw. hormony uwalniające, neuroprzekaźniki. Sama przysadka zbudowana jest z dwóch płatów: przedniego i tylnego połączonych częścią pośrednią. Płaty różnią się nie tylko budową, ale funkcją.

Płat przedni jest częścią gruczołową i wydziela produkowane przez komórki przysadki hormony. Część tylna nie produkuje hormonów, jedynie je magazynuje - jej hormony produkowane są przez wyspecjalizowane komórki mózgu tzw. jądro nadwzrokowe i przykomorowe. 

Mimo niewielkiej wielkości przysadka jest niesłychanie ważnym narządem dla naszego organizmu, jej wyspecjalizowane komórki wydzielają tzw. hormony tropowe - czyli hormony zdolne do pobudzania receptorów narządów efektorowych leżących na obwodzie, które produkują określone hormony obwodowe. Na przykład: hormon tropowy przysadki TSH pobudza receptor tarczycy i jej wydzielanie hormonów obwodowych: T3 i T4. Hormon ACTH przysadki pobudza wydzielanie m.in. kortyzolu w nadnerczach itd. Z tego względu każde zaburzenia produkcji hormonów tropowych przysadki odbijają się na produkcji hormonów obwodowych i dają określone skutki kliniczne u każdego chorego. Ale to nie wszystko.

 

 

By Hellerhoff - Praca własna, CC BY-SA 3.0, httpscommons.wikimedia.orgwindex.phpcurid=10860698
                                                  Przysadka-zaznaczona strzałkami: grubsza-płat przedni, cieńsza-płat tylny (źródło: By Hellerhoff - Praca własna, CC BY-SA 3.0, httpscommons.wikimedia.orgwindex.phpcurid=10860698)

 

Dla uproszczenia: kontrola nad wydzielaniem hormonów obwodowych jest trzypiętrowa:

1) podwzgórze (część mózgu) produkuje hormony uwalniające, które działają na >>

2) przysadkę (część mózgu) wydzielającą hormony tropowe, które działają na >>

3) narządy obwodowe (np. nadnercza, tarczycę ), które wydzielają hormony obwodowe, które działają na >>>

4) komórki i tkanki narządów docelowych np. serce, mózg, skórę, mięśnie przewód pokarmowy i cały organizm.

                Każde piętro w/w układu może ulec uszkodzeniu i każde uszkodzenie może dać inne objawy chorobowe w zależności nie tylko od samych zaburzeń hormonalnych, ale także od przyczyn, które wywołały te zaburzenia: inne będą po urazie, a inne po krwotoku do narządu, a jeszcze inne na skutek zapalenia danego narządu. 

Przyczyny uszkodzeń są bardzo różne: wady rozwojowe, stany po urazach głowy, po operacjach neurochirurgicznych, zapalenia, krwotoki oraz guzy nowotworowe łagodne oraz złośliwe. Część z nich możemy leczyć skutecznie likwidując źródło choroby, ale część nie - wtedy naszym zadaniem jest tylko normalizacja zaburzeń hormonalnych trwająca często długo, a nierzadko do końca życia. 

Żeby mieć obraz całości działania hormonów nie można zapomnieć,że hormony obwodowe we krwi działają zwrotnie na receptory przysadki i podwzgórza i hamują (sprzężenie zwrotne ujemne) lub pobudzają (sprzężenie zwrotne dodatnie) wydzielanie ich hormonów uwalniających lub tropowych. Tak musi być, gdyż tylko wtedy układ działa jako całość i kontroluje w pełni wszystkie poziomy wydzielania. Dodatkowo, hormony działają wzajemnie na siebie tworząc skomplikowane pętle zależności, kontroli, hamowania i pobudzania.

                                                 To piękny układ, niesłychanie złożony i precyzyjny, dzięki któremu m.in. jesteśmy w stanie dopasowywać się do stale zmieniających warunków wewnętrznych i zewnętrznych.

                                                 I przeżyć.

 

 

Artykuły powiązane

JAK DOJECHAĆ

PORADNIK PACJENTA

Zdrowe odżywianie? raczej niemożliwe ....... kilka słów o dysruptorach endokrynnych.

                Przerażający raport NIK na temat naszej żywności i praktycznie kompletnego braku nadzoru nad składem produktów żywnościowych, obecnością substancji "ulepszających" żywność, ich skutkami...

Czytaj więcej

Wole guzowate obojętne (nietoksyczne, choroba guzkowa tarczycy) cz. II

   Leczenie wola guzkowego obojętnego                 Jak pisałam w części I artykułu, nie znamy jednej przyczyny powstawania wola guzkowego obojętnego. Tu odgrywają rolę nie tylko podłoże...

Czytaj więcej

Dieta w chorobie Hashimoto - stan wiedzy.

    Dieta bezglutenowa w chorobie Hashimoto   Renata Kołton Kurier MP Stosowanie rygorystycznej diety bezglutenowej u pacjentów z chorobą Hashimoto jest uzasadnione jedynie w przypadku współistnienia tej choroby z celiakią. Założenie, że taka dieta jest ogólnie zdrowa, to absolutnie błędne...

Czytaj więcej

Wole guzowate obojętne (nietoksyczne, choroba guzkowa tarczycy) cz. I.

                                            Wole guzkowe tarczycy, wole obojętne, choroba guzkowa tarczycy, guzki tarczycy...

Czytaj więcej

Przypadkowo wykryta zmiana ogniskowa w tarczycy, potocznie - zmiana guzkowa.

Zmiana ogniskowa tarczycy.                   Ponieważ dostęp do badań obrazowych - USG,TK,MRI, USG Doppler - jest coraz bardziej powszechny, bardzo często u osoby zupełnie zdrowej...

Czytaj więcej

Przygotowanie pacjenta do badań hormonów kory i rdzenia nadnerczy.

  Wstęp. Przygotowanie pacjenta do badan laboratoryjnych w endokrynologii ma ogromne znaczenie, chodzi nam przecież o uzyskanie wiarygodnego wyniku badania biochemicznego, które może doprowadzić do prawidłowego rozpoznania i następnie - skutecznego leczenia...

Czytaj więcej